Nimet Yıldırım Knihy

Paperback. 16,00 / 24,00 cm. In Turkish. 256 p. Samaniler döneminin ve Fars edebiyatinin önde gelen sairlerinden biri, Firdevsi'den önce Sahname yazan ikinci sair olan Tusî'nin Iran edebiyatina en büyük hizmeti ve onu asil üne kavusturan Iran ulusal degerleri ve kültürel mirasini sözlü anlatilardan derleyip toparlayarak gelecek kusaklara aktarmayi amaçlayan Sahname yaziminda ilk adimi atmis olmasidir. Onun Gostaspname adiyla bilinen eseri ilk bölümlerini kaleme aldiktan sonra öldürülmesiyle yarim kaldi. Daha sonra Firdevsi, Dakikî'nin sözü edilen eseri Gostaspname'yi Sahname'sine aldi. Gostaspname'de; Gostasp ve Lohrasp ile diger Iran ulularinin Zerdüst dinine inanmalari ve bu hükümdarlarla ilgili gelismeler aktarilir. Turan hükümdari Ercasponlarin bu dine inandiklarini ögrenince Gostasp'a bir mektup yazarakonun bu inanistan vazgeçmesini; dedigini yapmazsa bir iki ay içinde gelip ülkesini yerle bir edecegini, Türklerden ve Çinlilerden olusan ordulariyla dünyanin altini üstüne getirecegini söyler. Gostasp daonun isteklerini sert bir dille reddeder. Böylece aralarinda uzun ve çetin savaslar baslar. Sonunda Gostasp zafere erisir.

Fars coğrafyasına ve kültürüne damgasını vuran en önemli olgular, İslamiyete değin yüzyıllar boyunca bölgeyi etkilemiş olan Zerdüşt, Zerdüştlüğün kutsal kitabı Avesta ve ateş kültüdür. Fars mitolojisinin kökleri, Karadeniz’den Hindistan’a dek yayılan o geniş topraklarda yaşayıp birbirleriyle ilişki kurmuş bütün halkların inanç ve ibadetlerini yansıtır. İran geleneklerini, dinsel ve tarihsel rivayetlerini yüzyıllar boyunca koruyarak daha sonraki çağlara aktaran, İran mitolojisinde yer alan birçok efsaneyi yok olmaktan kurtaran Dînkerd, Bundehişn, Hudâynâme ve Firdevsî’nin Şahnâme’si gibi eserler Fars mitolojisi açısından son derece önemli kaynaklardır. Tüm bu bilgilerin ışığında İran’ın kah­ra­man­lık an­la­tı­la­rını, tan­rı­la­rını, fi­ziköte­si ya­ra­tık­ları, engin Fars coğrafyasının ve kültürünün kökenlerini bir arada sunan Fars Mitolojisi Sözlüğü gerçek bir başvuru kaynağı niteliğindedir. Tanrı Ahura Mazda’nın dünyayı yaratışından kıyamet söylencelerine, Çînvâd köprüsünden İrem bağlarına, ilk insan ve ilk hükümdar sayılan Keyûmers’ten kutsal ölümsüzler imşâspendlere, Zâl oğlu Rüstem’den simurga, Ferîdûn’dan âb-ı Hayat’a uzanan ve Firdevsî’nin ünlü Şahnâme’sinde yer alan birçok ismi de barındıran Fars Mitolojisi Sözlüğü, ülkemizde bu alanda yapılan ilk çalışmadır.