H. L. Mulder Knihy

De novelle De trein had geen vertraging werd in 1949 voor het eerst gepubliceerd. Op weg naar zijn eenheid aan het Oostfront wordt een jonge Duitse soldaat door een onderofficier meegenomen naar een bordeel te Lemberg, waar hij het Poolse meisje Olinda ontmoet. Het wordt een confrontatie tussen oorlog en liefde, wreedheid en medelijden en een demonstratie van menselijke waardigheid.De tweede novelle in deze verzamelbundel is Het brood van mijn jeugd. Walter, specialist in het herstellen van wasmachines in een grote stad, is financieel welvarend. Materiële beslommeringen leggen echter beslag op heel zijn wezen. Wanneer hij op een dag een meisje uit zijn geboortedorp aan het station moet afhalen, raakt hij dadelijk verliefd op haar. Zijn leven krijgt een onverwachte wending.In De man met de messen zijn 23 verhalen samengebracht over de Tweede Wereldoorlog en over de armoedige vrede die erop volgde. Ze zijn tussen 1947 en 1951 geschreven.Het toneelstuk Een slok aarde laat zich lezen als een actuele roman. Het speelt zich af in de toekomst: een nieuwe zondvloed, door een atoomramp veroorzaakt, heeft sinds lang de aarde overspoeld. Nakomelingen van de overlevenden van de ramp leven op een kunstmatig eiland. Zij hebben het leven aan strenge verordeningen onderworpen, zijn autoritair en humorloos, geloven in de ‘wetenschap’. Böll drukte in dit spel zijn angst uit voor de verstarring van onze wereld.

De opportunistische Oostenrijker Wohlbrecht heeft de ouders van de verlamde Anton Barth beloofd deze in veiligheid te brengen in de bergen. Zelf worden zij naar een vernietigingskamp gevoerd. Als dank krijgt Wohlbrecht hun huis. Inderdaad lukt het Wohlbrecht de gehandicapte Joodse jongen op zijn onderduikadres te krijgen, na veel verwikkelingen. Wohlbrecht rekent erop dat de jongen wel spoedig zal overlijden aan de ontberingen. Met de verkoop van het huis gaat het mis en Wohlbrecht belandt in een psychiatrisch ziekenhuis. Twee doktoren, beducht voor zware straffen na de oorlog ontfutselen hem het geheim van de ondergedoken Jood die dat zij goed kunnen gebruiken als ontlastend bewijsmateriaal. Verrassend genoeg blijkt die nog in leven. Het loopt voor de betrokkenen goed af, behalve voor Wohlbrecht, die het loodje legt. Jakov Lind (Wenen, 1927) schreef hiermee een fraai boek over de verschrikkingen van de oorlog. Het boek munt uit door karaktertekeningen en groteske humor. Bevat alleen het titelverhaal van de oorspr. bundel. Een volledige vertaling verscheen als salamanderpocket (1979).

Met zijn vlijmscherpe pen maakte Heinrich een toekomst voor zichzelf als schrijver in Duitsland onmogelijk. In 1831 emigreerde hij naar Parijs, waar het zijn levensmissie werd te werken aan een 'goede verstandhouding tussen Duitsland en Frankrijk'. In "Over Duitsland" uit 1835 geeft Heine met de twee grote essays "Religie en filosofie in Duitsland" en "De romantische school" zijn Franse lezers een diepgaand inzicht in de sociaal-historische samenhang van de culturele geschiedenis van Duitsland sinds Luther.In zijn zeer persoonlijke stijl, nu eens bezield en bombastisch, dan weer vol scherpte, humor en ironie, schetst Heine in de bijzondere karakteriseringen van onder andere Luther en Spinoza de revoluties in het denken, en met onder meer de unieke vergelijking tussen Kant en Robespierre de geheime correlatie tussen theorie en maatschappelijke werkelijkheid. In het tweede essay leidt zijn haat-liefdeverhouding tot de bloeitijd van de Duitse literatuur onder meer tot een ambivalent, prachtig portret van Goethe en ontroerende ontboezemingen over de poëzie van de romantiek.