Hans Achterhuis Knihy

Nizozemský filosof nehodnotí vojenské akce spojenců, spíše se zamýšlí nad morálkou v současném politickém světě, srovnává různé situace. Vrací se také a navazuje na podobné úvahy svých předchůdců - cituje a rozebírá především politickou filosofii H. Arendtové a N. Machiavelliho.

Viele Menschen denken, dass der freie Markt ein objektiver Prozess ist, den niemand erdacht und umgesetzt hat. Niemand scheint für die Ideologie und die Utopie dahinter verantwortlich zu sein. Hans Achterhuis zeigt, dass ein solches Manifest tatsächlich existiert. Das ist der faszinierende Roman Atlas Shrugged (1957), geschrieben von einer in Amerika sehr einflussreichen Philosophin, deren Name in Europa kaum bekannt ist: Ayn Rand. Atlas Shrugged gilt in den USA nach der Bibel als das wichtigste Buch des vergangenen Jahrhunderts. Es geht um eine Elite von neoliberalen Utopisten, die die bestehende Gesellschaft vollständig zerstören, um dann die neue Welt des Ultrakapitalismus aufzubauen. Mit diesem Buch lieferte Ayn Rand die Blaupause für Milton Friedman und seine 'Chicago Boys', die im Chile von Pinochet die militärische Coup nutzten, um ihre neoliberale Utopie beschleunigt umzusetzen. Ayn Rand war zudem die ideologische Inspiratorin von niemand Geringerem als Alan Greenspan, bis 2006 Präsident der amerikanischen Federal Reserve Bank, deren Geldpolitik in unserer globalisierten Welt buchstäblich jeden Menschen betrifft, wie die Kreditkrise zeigt. Diese Krise bildet für Achterhuis den entscheidenden Anlass, die neoliberale Utopie mit all ihren verführerischen und zerstörerischen Seiten eingehend zu untersuchen.

Het is hoog tijd dat we op zoek gaan naar alternatieven voor de desastreuze 'utopie van de vrije markt'. Daarbij kan Utopia van Thomas More ons goede diensten bewijzen, maar we moeten dat 'oerboek' uit 1516 dan wel met nieuwe ogen bekijken. Door de eeuwen heen is de tekst opgevat als een serieuze blauwdruk van een ideale samenleving, maar dat gaat geheel tegen More's bedoeling in. More schreef Utopia nu juist - in het verlengde van Erasmus' Lof der zotheid - als een boek vol spot, maatschappijkritiek, ironie en zotternij. Intussen bevat Utopia wel degelijk allerlei bruikbare suggesties voor verbetering van wantoestanden in de rechtspraak, van scheefgegroeide machtsstructuren en onrechtvaardige economische verhoudingen. Als het ons lukt om juist die suggesties ernstig op te vatten, dan kunnen we daar nu nog ons voordeel mee doen. Zo kan Utopia, een boek van 500 jaar oud, ons helpen om in het hier en nu nieuwe inspirerende idealen te formuleren.'De tijdgeest is veranderd. Ik wil er geen misverstand over laten bestaan dat de grote utopie van een totaal andere samenleving voor mij nog steeds uit den boze is. Maar zonder kleinere utopische experimenten en ideeën dreigt de kapitalistische utopie ons te verlammen. Dat ik voor deze mini-utopieën nu juist inspiratie vind bij Thomas More, is voor mij een van de grootste verrassingen van mijn hernieuwde zoektocht door Utopia.' - Hans Achterhuis

Voortdurend in discussie, niet alleen met anderen maar ook met zichzelf, onderzoekt Hans Achterhuis de grote vragen van deze tijd. Wat doen we met de maatschappelijke schade die de financiële sector heeft aangericht? Is geweld gerechtvaardigd om een betere wereld te realiseren, bijvoorbeeld in Syrie of Afghanistan? Stemt heb belang van professionals in de zorgsector wel overeen met dat van de patiënt? En gaat ons gedemocratiseerde onderwijssysteem niet ken koste van de uitblinkers die ons land zo hard nodig heeft? Over deze en andere vragen ging Hans Achterhuis de afeglopen twee jaar diepgaand in gesprek met Trouw-journalist Peter Henk Steenhuis. Daarvan is dit boek de schriftelijke neerslag. Er moeten altijd "tegendenkers" zijn, luizen in de pels van links en rechts.