Mendele Mojcher Sforim Knihy

Stěžejní dílo prvního velkého klasika literatury v jazyce jidiš, dodnes udivující svěžestí myšlenek i stylu. Třebaže jeho autor byl vychován v tradičním prostředí, ochotně vstřebával vlivy evropské literatury, v tomto případě především vliv Cervantesův. Benjamin, židovská obdoba Dona Quijota, žije v uzavřené konzervativní komunitě, zahloubán do studia náboženských spisů. Jednoho dne se však vydá se svým rodákem Senderlem na cestu do neznámého okolního světa, který jim uchystá nejedno kruté překvapení. Na cestu, která příznačně začíná u venkovského větrného mlýna.

Szlojme od reb Chaima to autobiograficzna powieść Szolema Abramowicza, znanego jako Mendele Mojcher-Sforim. Wspomnienia jednego z kluczowych współczesnych pisarzy żydowskich koncentrują się na dorastaniu chłopca z dobrego domu w litewskich gminach. Autor maluje portret małomiasteczkowej społeczności połowy XIX wieku, z charakterystyczną dla siebie dbałością o szczegóły etnograficzne. W odróżnieniu od wcześniejszych dzieł, które zawierały ostrą satyrę społeczną, ta autobiografia emanuje nostalgią. Czytelnik odkrywa świadectwo minionego świata, ukazujące jego różnorodność, radosne dni oraz te naznaczone dramatami życiowymi, postawy bogatych i ubogich, codzienność kobiet i mężczyzn. Tytułowy Szlojmele konfrontuje się z normami społeczności, początkowo odnajdując się w rolach ucznia czy studenta szkoły talmudycznej, jednak z czasem zaczyna odkrywać świat poza tradycją. Powieść, pisana w latach 1899–1912, jest dziś uznawana za kluczowe źródło informacji o dzieciństwie autora i jego rodzinie, co potwierdzili uznani badacze literatury żydowskiej.