Joanna Ostrowska Knihy

Kniha od Joanny Ostrowskej je unikátne dielo na pomedzí historickej reportáže a odbornej monografie, ktoré v roku 2022 získalo ocenenie čitateliek a čitateľov v prestížnej poľskej knižnej súťaži Nike. Autorka na základe dlhoročného výskumu vypĺňa biele miesto v historickej pamäti a dáva hlas zabudnutým obetiam nemeckého nacizmu, najmä kvír ľuďom odsúdeným podľa paragrafu 175. Tí, ktorí prežili nacistický teror, museli svoje peklo tajiť ešte dlhé roky po vojne. Prostredníctvom príbehov jednotlivých protagonistov Ostrowska poukazuje na dôsledky, keď sa väčšina „chráni“ pred menšinou. Títo „iní“ boli považovaní za sexuálnych predátorov a ich príbehy zostali bez povšimnutia. O preživších sa mlčalo a ich existencia bola vymazaná predvojnovými fantáziami a nacistickou propagandou. Autorka vyzýva na vzburu proti týmto predstavam a zdôrazňuje, že o „nich“ už nie je možné mlčať. Joanna Ostrowska je poľská historička a teatrologička, ktorá sa zaoberá sexuálnym násilím počas druhej svetovej vojny a zabudnutými obeťami nacizmu. Jej predchádzajúca kniha získala prestížne ocenenie Mauthausen-Memorial-Forschungspreis.

Seksualność w trakcie zbrojnego konfliktu najczęściej sprowadza się do przemocy: masowych gwałtów, zniewolenia, naznaczania. Doświadczenie seksualnej pracy przymusowej w nazistowskim burdelu nadal pozostaje w sferze tabu. Przemilczany pozostaje sam fakt istnienia systemu kontrolowanego nierządu, przemilczane są jego ofiary. Przemilczany jest też okres powojenny – czas, w którym wojenny los kobiet równał się z grzechem kolaboracji, kobiet, którym publicznie golono głowy za intymne relacje z wrogiem.Historia seksualnych pracownic przymusowych w okresie wojny nigdy nie będzie klasyczną narracją. Prawdopodobnie nigdy nie stanie się też częścią polskiej pamięci zbiorowej. Jest już za późno. Mikrobiografie bohaterek tej książki pozostaną niedokończone. Rzadko zdarza się, żeby któraś z ofiar pozostawiła świadectwo, nikt też nie zadbał o to, aby zaświadczyły o swojej przeszłości. Powojenne milczenie o ich cierpieniu było najprawdopodobniej najsurowszą karą. Ich cierpienie pozostało niewypowiedziane.Dotychczas nie było "odpowiedniego" momentu. Nadal tak zwani więźniowie asocjalni, homoseksualiści, ofiary przemocy seksualnej to "nieistotne wyjątki". Strach było o nich mówić. Nie mogliśmy albo nie chcieliśmy o nich usłyszeć. Joanna Ostrowska wypełnia tę lukę.

Jene, das sind die Anderen, die Homosexuellen, deren Anerkennung als Verfolgte des Nazi-Regimes überall in Europa lange auf sich warten ließ. In den polnischen Gedenkstätten für die deutschen NS-Konzentrationslager werden sie meist verschwiegen. Bis heute herrscht ein stereotypes Bild der Häftlingsgruppe: Es habe sich um relativ wenige Gefangene gehandelt, die überdies meist deutscher Nationalität gewesen seien. In der Nachkriegszeit galten sie als „Fremde“ und geradezu als „Raubtiere“, nicht der Würdigung wert. In ihrer minutiösen Auswertung von NS-Sondergerichtsakten und anderen Quellen gelingt es Joanna Ostrowska, das Bild über „Jene“ zu korrigieren. Sie zeichnet die bewegenden Schicksale von Männern verschiedener Nationalität nach, die gemäß Paragraf 175 verurteilt und in Gefängnisse und Konzentrationslager eingewiesen wurden.