Zniszczenia dokonane przez wojska szwedzkie i własne na terytorium Rzeczypospolitej w czasie potopu uchodzą za wyjątkowo dotkliwe w dziejach kraju. Czarna legenda głosi, że rabunki i zniszczenia przyczyniły się do załamania gospodarki oraz upadku miast. Sceptycy nie kwestionują kryzysu gospodarczego, ale zauważają, że nawet po klęsce w połowie stulecia w wielu miastach trwało ożywienie budowlane, powstawały dzieła architektury barokowej, a wiele kamienic i pałaców było przebudowywanych. Monografia dotyczy stanu zaludnienia i zabudowań w pięciu dużych miastach Korony: Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Lublinie i Lwowie, analizując podatki nakładane na mieszkańców. Badanie stanu kamienic oraz nierówności majątkowych poprzez repartycję podatków w różnych okresach pozwala odpowiedzieć na pytanie o rolę zniszczeń w gospodarce Rzeczypospolitej oraz o zróżnicowanie dużych miast przed i po najazdach. Autorka, badając te ośrodki pod kątem nierówności majątkowych, porównuje je z innymi miastami europejskimi, starając się ustalić, czy Warszawa, Kraków, Poznań, Lublin i Lwów były jedynie peryferyjnymi ośrodkami, czy też można mówić o ich cechach wielkomiejskich.
