Irena Protassewicz Knihy

Opracowanie, komentarz oraz epilog i postscriptum Wacław Hubert Zawadzki przedstawiają barwny i szczery pamiętnik Ireny Protassewicz, wzbogacony cytatami z jej korespondencji oraz zeznań dla Rządu RP z 1943 r. Relacja zaczyna się od burzliwych lat wojen 1914–1921, ukazując życie i obyczaje polskiego ziemiaństwa na północno-wschodnich kresach w dwudziestoleciu międzywojennym. Autorka opisuje dramatyczny koniec tego „sielankowego” świata po wkroczeniu Armii Czerwonej w 1939 r., a także życie pod okupacją sowiecką oraz zesłanie na Syberię. Żywe opisy przygód sanitariuszki w Armii Andersa w ZSRR i na Bliskim Wschodzie, a także w polskim szpitalu wojennym w Szkocji, stanowią cenny wkład w historię Polskich Sił Zbrojnych oraz wysiłku personelu medycznego w czasie wojny. W pamiętniku pojawiają się znaczące postacie polskiego życia naukowego, politycznego i kulturalnego, takie jak Wincenty Lutosławski, Władysław Studnicki czy Melchior Wańkowicz. Długi epilog opisuje starania Ireny dotyczące odtworzenia losów rodziny i przyjaciół po obu stronach żelaznej kurtyny oraz życie na wygnaniu i zakorzenienie się w Wielkiej Brytanii.