Przyczyny upadku Polski to jedna z najbardziej wnikliwych książek dotyczących przyczyn upadku Polski w XVIII wieku. Ksiądz Walerian Kalinka, współpracownik Zamojskich i Czartoryskich, pisał ją z przekonaniem, że Polacy potrzebują prawdy, nawet jeśli jest trudna do zaakceptowania. Korzystając z licznych, często niedostępnych dokumentów, Kalinka ukazuje Polskę w czasie rozbiorów na tle europejskich zmian. Z jego analiz wynika, że Polacy nie rozumieli nowoczesnej polityki opartej na grze interesów, której mistrzami byli Fryderyk II i Katarzyna II. Tkwiąc w mentalności XVII wieku i osłabiając państwo w imię źle pojętej wolności, Polacy naiwnie wierzyli w obietnice innych państw, które nie miały zamiaru ich dotrzymywać, co doprowadziło do rozbiorów. Kalinka nie potępia rodaków, lecz pragnie, aby historia stała się nauką życia, pomagając uniknąć podobnych katastrof. Jak pisał, dopóki Polacy nie poznają przyczyn swego upadku, nie zrozumieją, dlaczego cierpią. To pierwsze od ponad stu lat wznowienie dzieła Kalinki powinno skłonić do refleksji nad obecną polityką. Mimo tragedii rozbiorów i II wojny światowej, Polacy wciąż wydają się nie rozumieć polityki, ulegając obietnicom mocarstw. Być może książka ta stanie się źródłem prawdy, prowadzącej do wolności.
Walerian Kalinka Knihy
