Gustaw Herling-Grudziński Knihy

Jedno z najważniejszych świadectw więźnia łagru i kluczowy utwór w historii polskiej i światowej literatury XX wieku. Wstrząsająca wiwisekcja mechanizmów sowieckiego totalitaryzmu oraz obraz ludzkiej natury wystawionej na najcięższą próbę. To książka, którą – jak stwierdził Albert Camus – „powinno się wydawać i czytać we wszystkich krajach świata”. Opowieści o niewyobrażalnym zdziczeniu i upodleniu ludzi, ale także o heroicznym poszukiwaniu nadziei, wolności, miłości i przyjaźni, które obozowe warunki miały zniszczyć. Autor, jako dwudziestoletni chłopiec, znalazł się w samym centrum totalitarnego wieku, ucząc się na własnej skórze zasad i pułapek zastawionych przez totalitaryzm. Zrozumiał, jakie zagrożenia dla człowieczeństwa wynikają z tego systemu. Tom ten uzupełnia kolekcję Dzieł zebranych Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, w której dotychczas ukazały się m.in. recenzje, szkice, rozprawy literackie oraz opowiadania.

Obszerny zbiór dzieł i wywiadów Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, uzupełniający kolekcję Dzieł zebranych, prezentuje różnorodne gatunki literackie. W tomie 15 znajduje się eseistyczny dziennik podróżny (Podróż do Burmy) oraz unikalna autobiografia (Najkrótszy przewodnik po sobie samym), w której autor dokonuje wnikliwej autoanalizy. Zawiera fascynujące rozmowy pisarza oraz genealogiczne opracowanie jego rodziny (Żydowska rodzina Gustawa Herlinga-Grudzińskiego) autorstwa Włodzimierza Boleckiego. Herling-Grudziński bezkompromisowo bada historię – prywatną, narodową i powszechną – przy użyciu różnorodnych, często zaskakujących form literackich. Jego przenikliwe spojrzenie obnaża mity i ideologie, które doprowadziły do katastrof XX wieku. Autor zaskakuje erudycją, mądrością życiową i humorem. W swoich refleksjach podkreśla, że każdy człowiek jest dla siebie trudny do zrozumienia i że pisanie jest dla niego formą walki z problemami. "Piszę, bo mam wewnętrzną potrzebę zmierzenia się z jakimiś problemami. Jest się żywym, dopóki się czymś żyje" – mówi Herling-Grudziński. Edycja, pod redakcją Włodzimierza Boleckiego, ukazuje się w Wydawnictwie Literackim, a jej celem jest ukazanie dorobku jednego z największych pisarzy XX wieku.

Szkic o Caravaggiu jest w pewnym sensie detektywistyczny, dlatego że ukazuje rzecz, o której dotychczas historycy sztuki nie pisali: o prawdopodobieństwie pewnych związków Caravaggia z filozofią Giordana Bruna, heretyka spalonego na Campo dei Fiori...

Gustav Herling was student toen hij in 1939, kort nadat de oostelijke helft van Polen door het sovjetleger was bezet, werd gearresteerd door de Russische geheime dienst. Over de twee jaar die hij in het gevangenkamp doorbracht schreef hij 'Een wereld apart'. Dit aangrijpende en unieke document van een van de grootste Poolse schrijvers van de twintigste eeuw verschijnt nu na vijftig jaar voor het eerst in Nederlandse vertaling. Na al die tijd heeft het nog niets van zijn authenticiteit, zijn kracht en zijn vreemde schoonheid verloren. Net als Varlam Sjalamov schreef Herling een mengvorm van reportage, verhaal, analyse en beschouwing. Een vorm die dit soort verhalen een eigen plaats geeft in de moderne literatuur. Herling was een nauwgezet waarnemer, met oog voor detail en voor grote verbanden. Met de titel verwees hij naar Dostojevski's 'Aantekeningen uit het dodenhuis: Binnen de omheining was een aparte wereld, anders dan die wij kennen, met eigen wetten, eigen zeden en gewoonten. Dit is het huis van de levende doden - een apart leven en mensen als nergens anders'.