red. Aleksandra Zińczuk Pořadí knih (chronologicky)

Aleksander Kotsis był jednym z najciekawszych polskich malarzy działających w Krakowie i Wiedniu w latach 60. i 70. XIX wieku. Jego twórczość, choć mniej znana niż Jana Matejki czy Artura Grottgera, wyróżniała się brakiem zainteresowania historią czy narodowymi bohaterami. Kotsis skupiał się na empatycznej obserwacji współczesnego otoczenia, reprezentując kierunek realizmu w sztuce. Monograficzna wystawa w Muzeum Narodowym w Krakowie, pierwsza od 1959 roku, oferuje kompleksowy przegląd jego dorobku. Zorganizowana z okazji 185. rocznicy urodzin artysty, prezentuje 119 obrazów olejnych oraz ponad 50 akwarel, rysunków i szkiców. Towarzysząca publikacja zawiera kalendarium życia Kotsisa oraz interdyscyplinarne eseje analizujące jego twórczość pod kątem tematycznym i formalnym, a także szczegóły dotyczące technik i technologii, które stosował. Katalog wzbogacony jest obszernie ilustrowanym wykazem dzieł prezentowanych na wystawie, co pozwala na głębsze zrozumienie i reinterpretację jego sztuki.

Architektka Helena Syrkus żaliła się szwajcarskiemu historykowi sztuki Sigfriedowi Giedionowi, że śnią jej się góry nienapisanych listów. Listy architektów, w przeciwieństwie do korespondencji literatów czy artystów, są rzadko publikowane. Korespondencja Heleny, która równie sprawnie posługiwała się maszyną do pisania, jak architektoniczną kreską, stanowi cenne źródło wiedzy o jej złożonej i kontrowersyjnej biografii. Publikacja, inaugurująca nową serię wydawniczą Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki, zawiera wybór listów Heleny do bliskich przyjaciół oraz kluczowych postaci międzynarodowego środowiska architektonicznego, w tym Waltera i Ise Gropiusów oraz Sigfrieda Giediona. Dla zainteresowanych twórczością Syrkusów, istotnych postaci polskiej architektury międzywojennej, to doskonałe źródło informacji. Korespondencja odzwierciedla skomplikowane dzieje polityczne, w tym antysemityzm lat 30., tragedię II wojny światowej oraz iluzje socjalizmu. Walter Gropius pocieszał Helenę i Szymona Syrkusów, mówiąc o wartości przyjaźni w trudnych czasach. Helena, z domu Eliasberg, była architektką, wykładowczynią i tłumaczką. Promowała architekturę modernistyczną, współtworząc grupę Praesens oraz angażując się w CIAM. Po wojnie pracowała w Biurze Odbudowy Stolicy, a po krytyce w 1949 roku przeszła na socrealizm. Od lat 60. wraca do modernizmu, pozostając kontrowersyjną postacią w historii architektury.