Katarzyna Niesporek Knihy

Książka ukazuje spotkanie poety z czytelnikiem i wytworzone przez nich światy poetyckie. Można odnaleźć w niej interpretacje wierszy twórców związanych swoją biografią z Górnym Śląskiem i Zagłębiem Dąbrowskim. Łączy ich nie tylko podobne doświadczenie miejsca, ale także wspólne tematy: tęsknota za małą ojczyzną, rodzinnym spokojem, domem (Florian Śmieja, Jan Darowski, Stanisław Horak, Tadeusz Różewicz), szczere wyrażanie myśli, emocji, pragnień, lęków, rozczarowań wobec spraw najtrudniejszych (takich jak: ojczyzna, polityka, prawda, kobieta) czy próby poskramiania śmierci (Edward Zyman, Marian Kisiel, ks. Jerzy Szymik), epifania/metafizyka słowa (Jerzy L. Woźniak, Tadeusz Sławek, Andrzej Szuba).

Zbiór gromadzi szkice o poetach i wierszach, których losy w różny sposób splatają się z sobą: historycznie, biograficznie, literacko. Autorzy polscy, rosyjscy i żydowscy, a niejednokrotnie ten związek jest w poszczególnych biografiach jednoczesny, zostali tutaj zespoleni na prawach przypadku, wyjątku i konieczności. Przypadkiem jest ich spotkanie w jednej książce; wyjątkiem to, że każdego autora łączy język lub jego porzucenie, miejsce lub jego utrata, narodowość lub jej zmiana albo odrzucenie; koniecznością natomiast jest to, że każdy z autorów w jakimś sensie czuje się wrzucony w wiek XX jako czas marny, gdzie przychodzi się mierzyć z własną biografią jak z cudzą, a z cudzą jak z własną. Splot ich biografii i wierszy przynosi niekiedy niespodziankę.

Publikacja różni się od wcześniejszych w serii, które dotąd koncentrowały się na nowych lekturach twórczości poetów związanych z Górnym Śląskiem lub Zagłębiem Dąbrowskim. W obliczu śmierci Floriana Śmiei, który mimo długiego pobytu poza Polską zawsze identyfikował się z miejscem urodzenia, podjęliśmy decyzję o podsumowaniu jego dorobku. Jego poezja zasługiwała na wcześniejsze opisanie, co jednak nie miało miejsca. Zebraliśmy w książce najważniejsze studia i szkice, które wcześniej były rozproszone. Choć dorobek poety został już opisany przez badaczy z Uniwersytetu Rzeszowskiego, sięgamy także do tych prac. Naszym celem jest przypomnienie kluczowych interpretacji jego liryki, które tworzą literaturoznawczy kanon. Z wdzięcznością przyjmujemy zgodę na przedruk ważnych tekstów od autorów, którzy uznali ideę tomu za hołd dla poety, szanującego zarówno przeszłość literacką, jak i współczesność. Uśmiechnięta twarz Floriana Śmiei pozostanie w naszej pamięci, a zapraszając do lektury, pragniemy, aby uśmiech przyjaźni towarzyszył wszystkim, którzy cenią jego wiersze jako ważną sprawę życia, troski i empatii.