Gospodinow Georgi Knihy

Ta powieść to literacka monografia najdelikatniejszego ludzkiego daru – zmysłu czasu i jego przemijania. Nowa powieść jednego z najgłośniejszych pisarzy europejskich, laureata Nagrody Angelusa, to sentymentalna podróż, w której przeszłość staje się remedium na problemy teraźniejszości. Gaustyn, osobliwy wynalazca, wędruje w czasie, realizując swoją ideę niesienia pomocy w wyjątkowej klinice przeszłości w Szwajcarii, stworzonej dla osób cierpiących na Alzheimera. Pacjenci mogą wybierać spośród dekad XX wieku, aby odnaleźć swoją bezpieczną przestrzeń. Kuracja przyciąga nie tylko chorych, ale także tych, którzy pragną powrócić do szczęśliwych chwil, odblokowując ich wspomnienia i przywracając czas, w którym czuli spokój. W tym samym czasie europejscy przywódcy organizują ponadnarodowe referendum dotyczące wyboru wspólnej przeszłości, zadając pytania o sens spoglądania wstecz i o to, jak zyskać czas w obliczu deficytu przyszłości. Georgi Gospodinow, bułgarski pisarz, poeta i dramaturg, jest autorem wielu nagradzanych książek, a jego najnowsza powieść zdobyła prestiżowe włoskie wyróżnienie Premio Strega Europeo.

Gospodinovovu Fyziku smutku je možné zařadit k již etablovaným postmoderním románům. Ovšem kromě intelektuální hry, jež se projevuje například v mnohavrstevnatých odkazech na antickou mytologii či bulharské reálie, vykazuje také prvky lyrické prózy. Sice i v tomto případě Gospodinov tematizuje žánr románu a jeho hranice či principy, ale současně se snaží rehabilitovat klasické vyprávění. Mezi tyto snahy by se dala řadit i jedna z hlavních linií románu, jež nejen rekonstruuje mýtus o Mínótaurovi, ale zároveň se ho snaží nově nahlédnout a přehodnotit. Fyziku smutku je možné číst jako zprávu o složité románové kompozici a jejích stavebních principech, ale zároveň je možné v ní sledovat napínavé příběhy jednotlivých vypravěčů, jejichž osudy se proplétají napříč prostorem i časem.

Georgi Gospodinow to jeden z najbardziej cenionych bułgarskich pisarzy po 1989 roku. Wydał zbiory wierszy, w tym „Lapidarium” (1992) oraz „Tam, gdzie nie jesteśmy” (2016). Jego debiutancka powieść „Powieść naturalna” (1999) zdobyła uznanie, a książka doczekała się dwunastu wznowień i została przetłumaczona na ponad dwadzieścia języków, w tym na polski. Powieść „Fizyka smutku” (2012) przyniosła mu liczne nagrody, w tym „Hristo Danow” oraz szwajcarską nagrodę literacką im. Jana Michalskiego. Był finalistą wielu prestiżowych nagród literackich. Gospodinow wydał także zbiory opowiadań, takie jak „I inne historie” (2001) oraz „O, Henry” (2007), a jego twórczość znalazła się w międzynarodowych antologiach. Angielska wersja „I inne historie” była nominowana do Nagrody im. Franka O’Connora, a na podstawie opowiadania „Ślepa Wajsza” powstał krótkometrażowy film animowany, nominowany do Oscara. Autor stworzył również „Wieczną muchę” (2011) oraz „Wesela zwierząt i rzeczy” (2015). W dziedzinie dramaturgii napisał sztuki, które zdobyły nagrody „Ikar” i „Askeer”, a jedna z nich była wystawiana w Nowym Jorku.