Johann Sonnleitner Knihy

Berlijn 1931. De mensen zijn uitgedanst. De Roaring Twenties zijn voorbij: massawerkloosheid, armoede en politieke radicalisering bepalen het dagelijks leven van de burgerij. Na de grote beurskrach van 1929 staat ook de vooraanstaande bankier Ernst von Ufermann op de rand van faillissement. Hij moet dringend naar Frankfurt om te onderhandelen over een nieuwe lening. Op weg naar het vliegveld worden zijn papieren gestolen en het vliegtuig vertrekt zonder hem. Als het kort na het opstijgen neerstort, denkt de wereld dat ook hij tot de slachtoffers behoort. Ufermann grijpt zijn kans: in dienst van een nationaalsocialistische organisatie neemt hij een nieuwe identiteit aan en reist naar Wenen. Zijn vrouw, die al tijden een affaire heeft met zijn zakenpartner, strijkt intussen het exorbitante bedrag van haar mans levensverzekering op. Er begint een kat-en-muisspel van bedrog, verraad en leugens, waarbij maar een ding zeker lijkt: het leven blijft verboden voor Ernst von Ufermann. In de schaduw van het hakenkruis wordt de wereld van de sensatiepers wrede werkelijkheid.

Literaturgeschichten haben seit geraumer Zeit Konjunktur; eine Literaturgeschichte Österreichs, die dem Interesse des Lesers wie den Ansprüchen der Wissenschaft genügt, fehlt. Diesem Mangel abzuhelfen ist eine reizvolle Aufgabe, bedarf aber der einläßlichen methodischen Vorbereitung, die über die intensive Theoriediskussion der jüngeren Vergangenheit hinausführt und Konsequenzen in der Praxis zeitigt. Die prekäre Identität der österreichischen Literatur erfordert eine Sensibilisierung im Begrifflichen, eine exakte Reflexion der Kanonmechanismen und der Periodisierung und eine Neuorientierung an meist vernachlässigtem Material. Vor allem aber ist ein Konzept nötig, das Literaturgeschichtsschreibung von chauvinistischen Ansprüchen freihält, die verengende Sicht traditioneller Literaturgeschichten und damit verbundener Wirkungen aufgibt und zugleich das exponiert, was als Besonderheit der österreichischen Literatur gilt. Der Band grenzt das Problemfeld auf verschiedene Weise ein: Grundsätzliche Erwägungen zur Textsorte Literaturgeschichte stehen neben Analysen, die Kritik an vorhandenen Paradigmen mit Perspektiven zur Neuorientierung verbinden. Abschließende Fallstudien machen bewußt, wie dringlich es für den Literarhistoriker ist, seine Urteile auf Grund der Empirie zu revidieren.

German